17 grudnia 1970 roku w Gdyni siły porządkowe strzelały do robotników idących do pracy, zabijając 18 osób. Wydarzenia te, znane jako Czarny Czwartek, stały się symbolem brutalności władz PRL.
Rankiem 17 grudnia 1970 roku, około godziny 6:00, w rejonie przystanku kolejowego Gdynia Stocznia, wojsko i milicja otworzyły ogień do stoczniowców. Robotnicy próbowali dotrzeć do pracy, odpowiadając na apel wicepremiera Stanisława Kociołka, który dzień wcześniej wzywał do powrotu do normalnej pracy, wiedząc jednocześnie o planowanej blokadzie stoczni.
Symbolem masakry stało się zdjęcie pochodu niosącego na drzwiach ciało 18-letniego Zbigniewa Godlewskiego, pracownika Stoczni im. Komuny Paryskiej. Godlewski, upamiętniony w „Balladzie o Janku Wiśniewskim”, został pochowany potajemnie, podobnie jak inne ofiary, których liczbę cenzura ukrywała przez miesiąc.
Śledztwo w sprawie Grudnia ’70 ruszyło dopiero w 1990 roku. W 1995 roku do sądu trafił akt oskarżenia przeciwko 12 osobom, w tym gen. Wojciechowi Jaruzelskiemu (ówczesnemu szefowi MON) i wicepremierowi Stanisławowi Kociołkowi. Proces, który rozpoczął się w 1998 roku, był wielokrotnie przerywany.
Wyrok z kwietnia 2013 roku zaskoczył opinię publiczną. Sąd uniewinnił Stanisława Kociołka, a dwóch oficerów wojska skazał na dwa lata więzienia w zawieszeniu. Zostali oni uznani za winnych nie zabójstwa, lecz „udziału w pobiciu ze skutkiem śmiertelnym”.
Budowa pomników upamiętniających ofiary była jednym z kluczowych postulatów strajkujących w sierpniu 1980 roku. Proces ich powstawania w Gdyni był długi i skomplikowany, obejmował liczne konkursy i zmiany koncepcji. Historyczne drzwi, na których niesiono ciało Godlewskiego, znajdują się dziś w kościele Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gdyni.
Mimo upływu lat historia Grudnia ’70 wciąż kryje tajemnice. Archiwiści IPN wskazują na nieścisłości w dokumentach, takie jak niezidentyfikowana osoba w składzie delegacji robotniczej czy rozbieżności w raportach dotyczących zużycia amunicji przez wojsko i milicję.
Źródło: https://www.rmf24.pl/regiony/trojmiasto/news-grudzien-70-w-gdyni-miedzy-cenzura-a-prawda-o-masakrze,nId,8051065
