Nawet 20 osób w kryzysie bezdomności zmarło z wychłodzenia tylko w styczniu 2024 roku. Jak alarmują eksperci, przyczyną nie jest brak miejsc w schroniskach, lecz archaiczne przepisy i „spychologia” stosowana przez wiele gmin, które odmawiają pomocy osobom spoza swojego rejonu.
Problem leży w ustawie o pomocy społecznej, która wiąże prawo do wsparcia z ostatnim miejscem stałego zameldowania. W rezultacie osoby bezdomne przebywające na terenie innej gminy są często odsyłane z kwitkiem, nawet przy ekstremalnych mrozach, do miejsca, z którym od dawna nie mają nic wspólnego, np. z powodu długów czy konfliktów.
Skala zjawiska jest ogromna. Według danych Ogólnopolskiej Federacji na rzecz Rozwiązywania Problemu Bezdomności, nawet 50% populacji osób bezdomnych w Polsce przebywa poza gminą ostatniego meldunku. W województwie mazowieckim odsetek ten sięga aż 60%, co oznacza, że tysiące ludzi jest systemowo pozbawionych dostępu do realnej pomocy.
Choć prawo dopuszcza udzielenie pomocy w „przypadkach szczególnie uzasadnionych i niecierpiących zwłoki”, przepis ten ma charakter uznaniowy. Wiele samorządów świadomie go ignoruje, stosując tzw. spychologię, by uniknąć kosztów i odpowiedzialności. Sytuacji nie zmieniło nawet oficjalne pismo wiceministra rodziny i polityki społecznej z 2021 roku, w którym pouczano, że taka praktyka jest niezgodna z ustawą.
Nadzieją na zmianę jest nowelizacja ustawy, nad którą pracuje rząd. Zakłada ona, że to osoba w kryzysie bezdomności będzie mogła decydować, gdzie chce uzyskać pomoc. Eksperci podkreślają, że taka zmiana jest konieczna, bo w wielu przypadkach ratuje życie. Ostateczny kształt przepisów nie jest jednak przesądzony, gdyż zależy od konsultacji publicznych, w których głos zabiorą m.in. samorządy.
Źródło: https://www.portalsamorzadowy.pl/polityka-i-spoleczenstwo/bezdomni-odsylani-z-kwitkiem-nawet-w-mroz-w-gminach-kwitnie-spychologia-bo-prawo-na-to-pozwala,644808.html
