Unia Europejska rozważa sięgnięcie po bezprecedensowe narzędzie w odpowiedzi na groźby Donalda Trumpa dotyczące Grenlandii. W obliczu szantażu gospodarczego na stole pojawiła się tzw. opcja atomowa, czyli instrument antyprzymusowy, który jeden z jego twórców określił jako „bazookę, którą czas wyciągnąć z piwnicy”.
Zagrożenie eskalacją pojawiło się po zapowiedzi Donalda Trumpa o nałożeniu dodatkowych 10-procentowych ceł na eksport z ośmiu państw europejskich, w tym Danii, Niemiec i Francji. Ma to być kara za sprzeciw wobec amerykańskich planów przejęcia kontroli nad Grenlandią oraz za symboliczną obecność wojskową tych państw na wyspie.
W odpowiedzi Bruksela może po raz pierwszy w historii uruchomić tzw. instrument antyprzymusowy, który wszedł w życie pod koniec 2023 roku. Europoseł Bernd Lange, jeden z autorów regulacji, stwierdził, że narzędzie to zostało stworzone dokładnie dla takich sytuacji, jak grożenie sankcjami w celu wymuszenia ustępstw terytorialnych.
Instrument antyprzymusowy jest uznawany za „opcję atomową” w arsenale handlowym UE i nigdy dotąd nie został zastosowany. Pozwala on na ograniczenie lub całkowite zamknięcie dostępu do europejskiego rynku firmom z kraju stosującego szantaż, a także wykluczenie ich z przetargów publicznych, wstrzymanie finansowania, a nawet tymczasowe zawieszenie ochrony własności intelektualnej.
Groźby Trumpa doprowadziły do niezwykłej jedności na europejskiej scenie politycznej, od lewicy po skrajną prawicę. Nawet siły eurosceptyczne i nacjonalistyczne, często przychylne Trumpowi, potępiły jego działania i wezwały do stanowczej odpowiedzi w obronie europejskiej suwerenności, co jest rzadko spotykanym zjawiskiem.
Decyzja o ewentualnym użyciu tego narzędzia będzie podejmowana stopniowo, jednak już samo jej rozważanie stanowi silny sygnał polityczny. Uruchomienie procedury instrumentu antyprzymusowego byłoby najpowaniejszą odpowiedzią UE na presję gospodarczą ze strony USA i mogłoby doprowadzić do bezprecedensowej eskalacji w relacjach handlowych między sojusznikami.
Źródło: https://oko.press/ue-usa-grenlandia-instrument-antyprzymusowy
